Riana Malabo Rido-na

Riana Malabo Rido-na
by : J.C.G Jonker

Wara-wara rua-n ompu ro wa’i. Wara tolu-n ana mone-n na-wa’u-ra na’e sampela mena. Ede-ra nggahi kai ba ana-na masasa’e: “Ai ina-e, lao sodi wea-pu lamada ana wa’i aka!”
“Ai ana-e, na-dahu ade-ta lao sodi dou aka, mai ka-ra ndede-n dou aka na-ntau ra wara,” ede-ra cambe kai ba ina-n.
“He ina-e, tabai ja-pu lao tabai-pu, nggara na tarima-si, ru’u labo sambeka ita. Nggara wati-s tarima-n, wati ja mpa ndai maja kai-ta, sara wa’u-na dou mone labo dou siwe,” nggahi kai ba ana-na.
Makento ba ede, lao kai ina-na aka wa’i mantau ana siwe ede. Ede-ra ou ao kai ba wa’i ede. Ede-ra sodi kai-na: “Au-si habar, ina La Dambe?”
“Mai kai ndai-ku mamai cafi wombo kili rafa, kau ba ada-m masasa’e ede,” cambe kai ba wa’i ede. “Sa-kali ade ndai doho-m, sampuru kali tarima ba ndai-ku,” nggahi kai ba ompu ro wa’i mantau ana siwe.
“Kasi-ra ade-mu maka-ada wea ana-ku ede, nde pala dodo-ku tani ro neo-n?” Ede-ra sodi kai ba wa’i mantau ana mone.
“Wati wara kone sa-balae co’i wa’a-n, malai-na-sa sake mpa; cou-cou-du makaporo, landa-ku,” cambe kai ba wa’i mantau ana siwe.
Ede-ra dula kai di uma-n wa’i ede, na-karinga mena-du ba wa’u-ra tarima ba dou siwe ro wati wara co’i wa’a-na kone sa-balae. Ede-r nggahi kai ana-na: “Lao tarima-pu ina-e, nggahi ede!”

Ede-ra lao kai-na wa’i ede na-karinga wali labo ompu ro wa’i mantau ana siwe: “Na-tarima mena-du ra parenta ndai-m ede, na-tundu kai-du lipi, na-su’u kai-du tuta.”
Ede-ra ndadi kai-na parakara sodi angi ede. Ede-ra lao oto ra wa’a kai ana mone wa’i ede aka uma riana-n lao nge’e nuru.
Makento-pu ba ede, riana-n ake mboto sahe-na. Ede-ra nggahi kai ba riana labo rido: “Ai ana-e, lao ngena-pu sahe aka doro!”
Ede-ra lao kai rido-n malao bali sahe di doro. Kira-kira wa’u-ra loho, na-dula-ra rido aka-n ede, lao di uma riana-na. Ede-ra mbei ao kai oha kai tare ra tonggo mantika-ntika. Sara’a-ra hengga karombo, pala oha hiwa macampo labo ku’u. Nira-pu uta-n oi mangge ra-ranu. Ede-ra ngaha kai ba rido-na dua pao, tolu pao, ede mpara cumpu ngaha -n. Rido-n akan de na-lao wali-ra ngena sahe-na saraka-ka mbia ai, ampo na-dula. Na-bali mena-ku sahe-n, wa’a di uma-n, lao kalu’u mena-ku di ade parangga-na.
Nai sidi ndede wali rawi-na, lao wa’a-ku sahe-n di doro, loho na-dula wali-ra ngaha di uma riana-na, na mbei wali-du oha ku’u ro hiwa. Ede ntene mpa rawi-na wa’i ede mbei-na ngaha rido-na.
Makento mpara ba ede, na-raka mpara pidu nai. Wati-du wa’u-na sia ba rido ngaha oha ku’u ro hiwa, oi mangge ndei uta-n. Ede-ra hanta kai-na tare malabo tonggo ro pingga, lao bate mena kai ba rido-n. Na-wa’u-du mbi’a sambara-mbura mena pingga ra mangko, labo kaporo-na rido ede. Nggahi-na: “Rawi au macilaka, woja ro samba-n ndake. Wara patu dou mahompa ra maki mbei-mu ngaha oha ro uta mandake pahu ake.”
“Mu-kaporo-ro?” Sodi kai ba riana-na ede.
“Ku-kaporo wa’u-ni! Bune-si da kaporo kai-ku labo mbei-mu hoba ku’u ro hiwa, labo fare-mu mawa’u-ra bini pila-pila jompa,” cambe kai ba rido-n.
“Ai ake mu-kaporo pala,” cambe kai ba riana-n.
Ede-ra leto kai, lao landa aka uma pa. Wa’u mpara dua nai tolu nai, na-ringa mpara habar ba ina-r ama-n ana-na wa’u-du landa. Ede-ra nangi kanggica kai ina-na. Labo nggahi salaho-na: “Ai ana-e, indo da ra nggahi wa’u nahu, ta-ngupa-ku dou siwe makalai. Nde pala wati ndede-n ba nggomi. Kapo ede ru’u ra-tarima sarumbu-m, ana-e.”
Makento mpara ba ede, wara dua nai tolu nai hela-na. Ntika na-nggahi wali mpara ana ba wa’i ma-adewoha: “Lao sodi wali wea-pu lamada dou ra-sodi ba sa’e-ku ede!”
“Ai ana-e, ta-ngupa-ku mpa dou siwe makalai, na-landa wali-ku nggomi pea,” nggahi kai ba ina-na.
“Lao mpabua wea-pu lamada di dou siwe ede! Sa’e-ku ede ru’u ndai-n, lamada ru’u ndai-ku,” cambe kai ba ana-n.
Ndadi wati-du loa-na nggahi ina-n ede. Ede-ra lao kai-na raka ina dou siwe ede. Ede mpara nggahi-na: “Nemba mboto-mboto-na ada-m ma-adewoha, kau-na mai wali cafi wombo, kili rafa.”
“Taho mpa-ni, nde pala bune santika ra-sake ede kacia-ku, cou ma kaporo, landa-ku,” nggahi kai ba ina dou siwe ede labo sarome salaho-na.
“Na-tarima-ku bune santika ra-sake ede,” cambe kai ba wa’i ede. Ede-ra ndadi kai-na ro oto ro wa’a kai ana wa’i ede aka uma riana-na. Pala ba riana-na na-kau wali-du ngena sahe. Na-dula-si ngaha rido-na, na-mbei-du oha ku’u ro hiwa. Ede mpa mandei rawi-na wa’i ede. Sa-nai-nai mbei-na ngaha ku’u ra hiwa.
Wara-pu ai sa-nai, wati-du wa’u-na sia ngaha ku’u ro hiwa. Ede-ra toku ro kaporo kai-na ro i’a-r kamai-na riana-na ede. Makento mpara ba ede, leto ro landa wali kai rido-n ede labo pa. Makento mpara ba ede, na-ringa wali mpara ba ina ro ama dou mone ede ana-na wa’u-du landa wali. Ede-ra nangi wali kai wa’i ede mancewi-ncewi ba supu dua-n ra ana-na, sara’a landa mena ba wa’i mantau ana siwe ede.
Makento mpara ba ede, na-ntau wali mpara ne’e ana-na ma-ari-ari poda. Ede-ra nggahi kai-na labo ina-na: “E ina-e, lao sodi wali wea-pu lamada ana wa’i aka!”
“Kangampu mboto-mboto ana-e, lao-ta sodi wali dou ede. Ntika na-landa karu’u-ku nggomi, mboto-pu siwe makalai di rasa ake ne’e lao sodi-ta,” cambe kai ba ina-n.
“Lao sodi wea-pu dou siwe ede sawa’u-wa’u, ina-e. Nggara wati sara sodi wea-ta dou siwe ede, ku-sambele-ku wo’o-ku lamada,” nggahi kai ba ana-n. Ndadi wati-du loa-n nggahi ina ro ama-n ede.
Ede-ra lao sodi wall kai-na ana wa’i, tarima ao wall kai ba wa’i ede mandinga labo kacia-na sake: “Cou makaporo, landa.”
Lao oto ro wa’a wali kai-na ana-n ede aka uma riana-na.
Makento ba ede, na-kau wali-ra ngena sahe. Na-dula-si ngaha, na-mbei wali-du ngaha oha ku’u ra hiwa. Ntika na-eda mpara pahu oha mandede ede, ntika na-kananu mpa ba ade-na: “Ake pala rawi ndai da wa’u-na sia ba sa’e doho-ku ede.”
Ede mpara kamidi-na weki-n, wati ngawa-na ngaha, bonto-na tare ede, londo lao-na aka doro. Ede-ra nggahi kai labo sa-mena-na dou makalai-lai mangena sahe: “He kaman-e, mai ta-sambele-ku sahe nahu ake, ne’e poda ade-ku ngaha sahe.”
Ede-ra lao wa’u ro sabenta-du sahe ede, ede mpara sambele kai-na, na-karaka-du huri-na. Ede mpara cua-cua puru-na ba sa-mena-na weki-na. Be-be-du da wa’u-na ngaha na-kau-ku lemba wa’a di uma ndai doho-na. Mandinga labo nggahi-na: “Nai-s, cua-cua wa’a doho oha mangga sa-ponte kabaho. Ta-sambele wali-ku sahe romba tuntu aka.”
“Taho weki-n, kaman!” cambe kai ba cina doho-n ede.
Ede mpara cua-cua dula-n, wa’a-na sahe-na di uma-n, na kalu’u-du di parangga-na. Ntika ba riana mone-na na-paresa-ku sahe-na ede, wati-du wara-du sa-bua. Sodi kai-na: “Bakai-ku sahe ake sa-bua?”
“Ku-wa’u-du sambele ngaha, ta-kaporo-ro?” Cambe kai ba rido-na.
“Wati kaporo-ku, nde pala sato’iba loa-mu sambele sahe mana’e ede. Mu-ne’e sara ngaha sahe, sambele-pu mato’i-to’i-ni!” Cambe kai ba riana-na.
“Sahe to’i ake watimpore-na, mana’e ede mampore, ta-kaporo-ro!” Nggahi kai ba rido-na.
“Wati kaporo-ku,” cambe kai ba riana-na.
Bala mpara ai sidi, lao bali kalosa wali kai-na sahe, wa’a di doro. Mandinga labo nggahi didi wali ba riana-n: “Ai-na-ra sambele-mbele wali-mu sahe ake!” Wati kone cambe ba rido-na, ede mpara lao-na di doro. Rongga-pu akadawa, na-cua wara mena-ra sa-mena-na iwa doho-n mangena sahe. Ede mpara sodi-na: “Wara oha ra-wa’a doho-mu-ro?”
“Wara oha mena sa-ponte kabaho sa-bua dou,” cambe kai ba iwa-na doho-n.
Ede-ra nggahi kai-na: “Lao sambele-pu sahe romba aka!” Ede-ra lao sambele, cua-cua tosi ro karaka. Cua-cua sanggapi ro suje-na ade ro loko-na, dimpa ro talehi-na ro hi’i nonu ade-na mataho-taho manta ro mpore-na, na-cua-cua puru di afi. Wa’u mpara mami, cua-cua hengga kai kabaho-na. Ede mpara cua-cua ngaha-n. Mandinga labo nggahi wali-na rido ompu ede: “Wara-si oha sewi-n ta-wi’i wali-ku, ne’e ngaha-ta ndara sambia. Ta-sambele wali-ku sahe nahu sabua!”
“Ai-na lalehe ade, kuru sumanga oha ake. Kone tolu kali ngaha kai-ku mboto-na!” Cambe kai ba iwa doho-n.
“Wati ne’e-mu weli sahe-ro? Ku-mbei mpa ncera-ncera co’i-na,” ro nggahi wali kai rido ompu ede.
“Mu-ne’e-ni nami weli sahe ede. Sa-bune-si co’i-na landa kai sa-bua?” Sodi kai ba iwa doho-n.
“Cola kai-pu pidu rea sa-bua-bua, ndei ai-na cola kai-mu piti, cola kai-pu ringgi!” Cambe kai ba rido ompu ede.
Ede-ra sanggu mena kai ba iwa doho-n. Nai sidi sake-na, cua-cua wa’a mena masa weki-na mamboto ede. Wa’u mpara cua-cua ngaha-na, na-cua-cua maru-ra di hawo haju saraka mbia ai, ampo na-cua-cua kakente. Ede-ra nggahi wali kai ba rido ompu: “Lao sambele wali-pu sahe rangga me’e aka!
Ede-ra lao sambele ro karaka-na, na-cua-cua puru wali mpudu. Be-be-du da wa’u-na ngaha na-kau-du lemba, wa’a mena di uma doho-n. Ede-ra cua dula kai-na di uma-n, wa’a mena-du sahe-na labo cua-cua lemba-na hi’i ro peke sahe aka-nde.
Rongga mpara di uma-na, ngge’e ao-du ba riana mone-na di ncai parangga sahe, ede labo bila salaho-na. Ntika na-kura wali mpara dua mbua sahe ede. Ede-ra sodi kai-na: “Bakai wali-ku sahe ake dua mbua?”
“Ku-wa’u mpudu sambele ngaha, ta-kaporo-ro?” Cambe kai ba rido-na.
“Wati kaporo-ku. Nde pala hoba sahe au madua-dua mbua sa-nai,” nggahi kai ba riana-na.
“Bune-ku da dua mbua kai-na sa-nai labo mboto weki lamada doho mangaha!” Cambe kai ba rido-n.
“Lao sambele ro ngaha-pu sahe ndo’i ndai-mu ma-upa mbua lima mbua sa-nai!” Nggahi kai ba riana-n.
“Kombi ta-kaporo labo lamada ba sambele wea-ku sahe-ta?” Nggahi kai ba rido-na.
“Wati kaporo-ku,” cambe kai ba riana-na. Nggahi wali kai-na labo rido-na:
“Ai ana-e, ai-na-ra sambele wali sahe, mai ka-ra ndede-n na-deni mpara rawi ro lao-ta ake.”
“Wati-du sambele-ku, ama-e!” Cambe kai-ba rido-na.
Makento mpara ba ede, wa’u mpudu bala ai, na-lao bali kalosa wali-du sahe-na, wa’a di doro. Raka-pu di doro, ntika na-eda mpara iwa ra lenga doho-na manaha-naha mboto mangena sahe, macua-cua wa’a mena oha kai ponte kabaho. Ede-ra nggahi kai ba rido ompu aka-n de: “Lao sambele-pu sahe aka dua mbua! Mai ka-ra ndede-n weki ita ke na-mboto, ro mandede wali sahe mambui-pu ede, cola doho-pu kai mapidu rea sa-bua.”
Ede-ra cua cola mena kai-na sahe ede, na-mpoi sara’a sahe mawara ede. Ndadi co’i-na na-tarima mena-du ba rido ompu kai ringgi ncau. Ede-ra sambele kai-n dua mbua, karaka ro puru kai-na ro cua-cua ngaha kai-na sa-mena-mena-na weki-na mawara ede. Wa’u mpara ngaha mena-n, na-cua-cua hari lalone kai-na, kambata rompa’a-i’a kai-na. Wa’u mpudu cua-cua kadihi-na ade-n, ede mpara cua-cua maru kagoro nawa mena-n.
Makento mpara ba ede, raka-du wakatu loho, cua bola mena kai-na. Na-lao-ra ndeu di sori, oi di sori ede na-dei labo-ku noa kaciri-na. Ede mpara cua-cua babu kantara-ntou kai-na. Wa’u mpara ndeu, na-cua dula mena kai di uma-na.
Rido ompu aka-n ede na-dula ja-ra di uma riana-na. Ede-ra mbei ao kai oha ba riana siwe-na. Ntika na-eda mpara pahu oha mancewi-mancewi wali da bae-na. Ede mpara coro-coro ngaha kai-na ba rido-n, na-paki-ku awa dana ne’e ngaha ba janga sarunde-na. Ndadi na-mpoi oha di ade karombo ede, ede mpara nono-na. Wa’u mpara ede, na-dodo-ra labo riana-na. Nggahi kai ba riana-na: “Taho-ra lao-mu, jaga ro sandaka kataho-taho-pu sahe-mu ede!”
“Io ta!”, cambe kai ba rido-n.
Ede mpara lao-n di uma ndai-na. Raka-pu di uma-na, ou mena kai-na ina ro ama-na, mbei mena kai-na ringgi sa-putu na’e. Nggahi kai ina ra ama-na: “Ai ana-e, ra-bakai raka kai-mu ringgi mamboto ndake lalo?”
“Midi-midi romo-ra ina-e, kamoci-pu ringgi ake! Ede pahu kuasa-na Ruma Allahu ta’ala, wa’u-du rugi ta-laba ja-ra,” cambe kai ba ana-na.
Makento mpara ba ede, na-raka-ra mbia ai. Ede-ra lao kai-na di uma riana-na, wati-du wara sahe ndai bali-na. Sodi kai ba riana-na: “Bakai mena-ku sahe-mu ede, ne’e da wara eda kai-ku, kone sa-bua?”
“Ku-wa’u mena-ra landa,” cambe kai ba rido-na.
“Ba bau ne’e lao landa turu karawi kai-mu, sahe pasaka nggomi-ro, ne’e lao landa mena kai-m,” nggahi kai ba riana-na ede.
“Ca’u-ca’u ndai-ku-ni, sare’e-pu ku-landa,” cambe kai ba rido-na. Mandinga labo nggahi-na: “Mu-kaporo-ro ba supu landa kampoi wea sahe-mu ede?”
“Wati disa kaporo, ana-e,” cambe kai ba riana-na.
Ede mpara dula-na riana-na ede di uma sama-sama labo rido-na. Ede-ra karinga kai ba ompu di wa’i ede: “Bune santika sahe-ta wa’i-e, na wa’u mpudu mpoi. Wara mpara ndai sambele ngaha-na, wara mpa ndai landa-na ba rido-mu.”
Ede mpara losa kai-na ari lua wa’i aka-nde, malao raka rido-n. Ede-a i’a ro ba-a kai-na rido-n ede: “Matongge ba dou, matota kamubu ba dou bune santika na’e sepi. Sahe ndo’i ama-mu-ro, sahe ndo’i ina-mu-ro. Ne’e kuasa sabe-be ra ne’e kai-mu nggomi sahe nahu ede.”
“Ca’u-ca’u ndai-ku-ni, sare’e-pu ku-landa. Mu-kaporo-ro?” Cambe kai ba rido-na.
“Wati kaporo-ku nahu. Nde pala ai ake ta-mpe’e ro ncoki-ra ba da wara sahe ndai rawi kai-ta. Ma-ai ake nai-s sidi lao ja-pu kanira-to’i lewi-ta, na-wa’u-ra ipi lalo saki-na!” Cambe kai ba wa’i-na.
“Taho mpa-ni,” cambe kai ba rido-na.
Makento ba ede, wakatu subu na’e. Ede mpara lao kai rido-n aka lewi. Ede-ra ponggo bo’o mena kai-na fu’u aduria, fu’u nangga, fu’u nenggi, fu’u suntu, fu’u inci, fu’u dungga na’e, fu’u kalo manda, kalo piri, kalo goa, kalo mada donggo, fu’u o’o, fu’u ni’u, fu’u ta’a, fu’u kolo, fu’u karara. Raso mena mbo’o-na. Na-wa’u-ra kamparu mpa kantaru ntou eli mbo’o-na. Na-pule sara’a fu’u haju di ade lewi riana-n ede.
Ntika na-ringa mpudu ba riana-n eli mbo’o haju makantaru-ntou ndede lalo ede. Nggahi kai ba wa’i:”E ompu-e, eli au-si mawa’u kantaru-ntou ro mabarubapa ndede lalo aka lewi aka. Lao tio ja-pu!” Ede-ra lao tio kai-na ba ompu ede. Raka-pu di lewi, na-eda-ku na-wa’u-ra kalau sara’a fu’u haju mamboto ede. Ede-ra nggahi kai ba ompu: “Rawi au malako ndede, bune mpara pahu-n lewi mawa’u-ra ndake pahu-na ake? Ncihi-ndai-na nggomi, ake pala bi’a wea-ku tuta-mu.”
“Tabai ja-pu pala, ampo-sa sanuru nggomi doho mambei parenta kau bo’o kanira mena lewi ake. Ma-ai ake mu-kaporo-ro?” Cambe kai ba rido-na.
” Wati disa-ku kaporo. Nde pala bune mpara pahu-na lewi na-wa’u-ra kalau tada mena kone langi,” cambe kai ba riana-na.
Ede mpara dula-na ompu ede, lao karinga-du wa’i: “Ai wa’i-e, na wa’u-du pule sara’a lewi-ta aka. Wati-du wara-na kone sa-mpu’u fu’u haju. Raso mena mbo’o mbali-elo-na ro mbaru-mbanta-na ra-bo’o ba rido-mu.”
Ringa kai ba wa’i, ede mpara i’a ro ba’a-na ro nangi kanggica ro kanggio-na, ba ringa lewi-na wa’u mena-du mpoi fu’u haju-na.
Makento mpara ba ede, na duia ja-ra rido-na ede di uma. Ede-ra nggahi kaporo wali kai ba riana siwe-na.
“Mu-kaporo-ro, wa’i?” Nggahi kai ba rido-na.
“Wati kaporo-ku ana-e. Nde pala ai ake taho-pu ra-dula-mu aka uma ro salaja-mu,” cambe kai ba wa’i.
“Wati ne’e-ku dula, nggara wati sara dula sama-ku labo ana siwe-mu. Ku-hade kampoi-ku ba nahu,” nggahi kai ba rido-na.
“Taho-ra ba mbei-ta ana-ta ake!” Nggahi kai ba wa’i labo ompu.
“Ca’u-ca’u ndai nggomi, mu-ne’e sara mbei, sare’e-pu mbei-mu,” cambe kai ba ompu.
Ede-ra kau-na ana siwe-na lao batu dou sodi-n aka uma-na. Rongga-pu di uma-na, eda kai ba ina ro ama-na na-wa’u-ra mai ana-n, wa’a dou sodi-na di uma-na. Sodi kai ba ina ro ama-na: “Au supu-na ne’e eda kai-mu mai ndake doho?”
Ede-ra cambe kai ba ana-na. Na-nuntu wea-du watu tampu’u wa’u-na: “Mbei ba riana-na ngaha oha ku’u ro hiwa malao lalo sambele ro landa-na sahe ro kau-na kanira lewi. Ede-ra wa’u-ku kanira wea, ede-ra katesa-kai-na nami doho ake. Ma-ai ake lao weha ao wea-pu cepe lebe ro dou matua-tua dua ra tolu-na ndai makanika lamada doho ake!”
Ede-ra ou kai cepe lebe ro dou matua-tua kanika kai sia ede labo dou sodi-na.
Makento mpara ba ede. Na-lao weli ro kalosa wali-du sa’e-na dua-na, ra-landa ba wa’i riana-n ede ba supu ra-kaporo-na. Ede-ra cola kai-na labo dou maraweli-n makai masa ra-co’i sahe aka-n ede. Mai cicompe, lao galu-ku dana compo. Ede mpara cumpu-na.
(Karya J.C.G. Jonker dalam Buku : Mpama Mbojo)

  1. No trackbacks yet.

Tinggalkan Balasan

Isikan data di bawah atau klik salah satu ikon untuk log in:

Logo WordPress.com

You are commenting using your WordPress.com account. Logout / Ubah )

Gambar Twitter

You are commenting using your Twitter account. Logout / Ubah )

Foto Facebook

You are commenting using your Facebook account. Logout / Ubah )

Foto Google+

You are commenting using your Google+ account. Logout / Ubah )

Connecting to %s

%d blogger menyukai ini: